शिक्षण महर्षी,कृषिरत्न डॉ.पंजाबराव उपाख्य भाऊसाहेब देशमुख

डॉ.पंजाबराव देशमुख स्मृतिकेन्द्र,अमरावती

2009-04-06T10:24:00.001-07:00

Smruti Bhavan

ज्ञानाचे गाणे

2009-04-06T10:38:00.001-07:00

ज्ञानाचे गाणे - Upload a Document to Scribd

वंदन

2009-05-23T00:04:00.000-07:00

स्व.प्राचार्य राम शेवाळकर उपाख्य नानासाहेब यांनी

डॉ.पंजाबराव देशमुख उपाख्य भाऊसाहेब यांना केलेले

हे काव्यात्म नमन...

एका विदर्भपुत्राने

आपल्या सहोदराला केलेला

हा अक्षर मुजरा...

वंदन

शतकांचे साहुन शाप

जीं मनें रापली होती

आलास थेंब होवोनी

तूं अशा अभाग्यांसाठी !

थरकांप तमाचा करण्यां

कोळसे पुन्हा धगधगले

ज्वालांच्या रक्त फुलांनी

तुज पहिले वंदन केलें !

- राम शेवाळकर

प्रतिसाद :

2008-06-14T07:03:00.000-07:00

लोकमत : अकोला : दि.२६ एप्रिल २००९

भाऊसाहेबांची चित्रकथा : (Documentry)

2009-04-06T10:09:00.000-07:00

शुभेच्छा : मा. अरुणभाऊ शेळके, अध्यक्ष,श्री शिवाजी शिक्षण संस्था,अमरावती.

2009-04-06T10:44:00.000-07:00

Publish at Scribd or explore others:

तुकयाचा अवतार

2009-04-06T10:07:00.000-07:00

तुझ्या पावलो पावली

उभे असे ज्ञानपीठ ।

नवा ज्ञानीया पाहता

हर्षे पंढरीची वीट ॥

भाव भोळ्या जीवा वाटे

तुकयाचा अवतार ।

मुक्या ऒठातून आता

वेद काढी निरंतर ॥

- मधुकर वाकोडे

आज पाहिजे गीत इथे गाइले !

2009-04-06T10:00:00.000-07:00

भव्य दिव्य अन् खरे विदर्भी भाउ तुम्ही जन्मले

म्हणून तुमचे आज पाहिजे गीत इथे गाइले.

कृषीवलांच्या घामामधले बिंदु बिंदु वेचुनी

माळ घातली गळ्यांत त्यांच्या तोषविले ते मनी

पूजा बांधुनी श्रमिक जनांची त्यांच्यास्तव रंगले

म्हणून तुमचे आज पाहिजे गीत इथे गाइले.

उघडि नागडी शेतकऱ्यांची पोरे केली सुखी

मायेहुनि माय होउनी घास भरविले मुखी

वत्सलतेचा सागर होउन प्रेम इथे वाटले

म्हणून तुमचे आज पाहिजे गीत इथे गाइले

अन्यायाचा आसुड उठता कितेक पडले बळी

करकमलांनी भरून घेतल्या अश्रूंच्या ऒंजळी

पाठीवरती हात फिरवुनी गोड दिलासे दिले

म्हणून तुमचे आज पाहिजे गीत इथे गाइले.

पिचले दबले गळून गेले कष्टकरी भूतळी

आत्मबलाने दिले तयांना संजीवन या स्थळी

निस्पृहतेच्या वाटेवरूनी अहर्निश चालले

म्हणून तुमचे आज पाहिजे गीत इथे गाइले.

काळ्या माती मधी शोधले माणिक रत्‍ने हिरे

सन्मानाचे जीवन त्यांना समर्पिले साजिरे

विशाल दर्शन मानवतेचे तुम्हामधे गवसले

म्हणून तुमचे आज पाहिजे गीत इथे गाइले

धवल कांचना विदर्भ सरिता निर्मल शिववाहिनी

भगीरथाची पुन्हा प्रचीति दिली इथे आणुनी

ज्ञानतीर्थ हे अमरपुरीचे सर्वांसाठी खुले

म्हणून तुमचे आज पाहिजे गीत इथे गाइले.

शेतकऱ्यांचे सुपूत्र तुम्ही कृषकांचे राहिले

गरिबा पोटी जन्म घेउनी गरिबांना पाहिले

ज्ञान देउनी पांग फेडण्या त्यांना जागविले

म्हणून तुमचे आज पाहिजे गीत इथे गाइले.

-बजरंग सरोदे

अभिवादन

2009-04-06T09:08:00.000-07:00

ज्ञानियाने उभारिले सरस्वतीचे मंदिर

बहुजनासाठी तुच पुन्हा उघडिले व्दार

ब्रह्मविद्येचा पिंपळ दारोदार फुलविला

वेद मुक्या ओठातून अमृताचा बोलविला

देह झिजता चंदनी बुका, व-हाडी मातीचा

कणसातल्या मोत्यात गंध दर्वळे तयाचा

दशदिशा उजळीत ज्ञानदीप मालवला

अश्रु पुर्णाचे पोरक्या गंगा यमुनेच्या डोळा ...!

- विठ्ठल वाघ

आस्तिक ऋषि

2009-04-06T09:38:00.000-07:00

- किनारा न ज्याला अशा सागराची

कथावी कशी सांग संवेदना

उरीं रे उराच्या किती सांगतांना

तरीही असंख्यात त्या वेदना!

नव्हे अंत ज्याला असे अंतराल

कुठे सांग विश्वात उपमान त्या

कशी वैखरी ही अभिधा कशी ती

कुठूनी कथा युक्त सांगेल ह्या!

होतीच ती वेदना प्राचिन्

पुन्हा आस्तिकाचिच घडली कथा

कथा ही ‘सनातन’ घडावी ‘वथे’ चि

गड्या, भारताची जुनी ही व्यथा !

अशा या व्यथेची पुन्हा हो न वृत्ति

इतिहास साक्षी ! उभा ठाकला

अरे, आवृत्ति ही कधीहि न होईल्

अशी द्यावायाला हमि जागला !

‘बहूता जनांच्या’ म्हणूनि सरीता

इथे संगमि साधण्या पुर्णता

खरे सांगतो त्या कृत्यकृत्य झाल्या

निसर्गातहि ना अशी पुर्तता !

तये घेतली मृत्तिका गा करात

जिला कोणताहि न आकार होता

निराकारीता ही परब्रह्म साक्ष

अम्हि साक्ष ! - आम्हास आकार येता

असा हात पाठीवरी ठेवलेला

स्मरे, स्वर्गीचे अमृत प्राशिलो

तयातुन उमेदि अशा निर्मिल्या कि

पुन्हा वातले,‘शीवनेरी’स आलो !

सलीलातली लाट त्या सागराची

अशी उंच की -‘देवतात्म्यापरि’

उभे न्हात गेलो, - शुचित्वापदाला

अम्हि पोचलो ‘मुक्त’ आत्म्यापरि !

शिडें शुभ्र-नौका-अशी वेगळीच

किनारा बघाया - हवे ते दिले

अरे, ‘दृष्टि कोलंबसि’ जे न देखे

असे विश्व तेथे अम्हि पाहिले !

तसा एकट्याचा लढा पाहिला मी

‘शिखंडी’ हि ते पुर्ण अभ्यासिले

अगा, मी ‘सुपुत्रा’ विराटा घरीच्या

महाभारती जे न - ते पाहिले !

असा हा ऋषि जो वरी शांत होता

जयाच्या वडाग्नि असे अंतरी

परि अग्निचे काष्ठ भक्षून झाला

तपस्वीच जो दिक् सीमांचा अरि !

अशा दिक् सीमांचा अरिला प्रणामी

ऋणाचे ऋषीच्या इथे काज आहे

उद्या ? “ काल आहे अनंतावधीचा”

महाराष्ट्र हा येथ सत्यार्थ राहे !

बघाना तया ‘छत्रपती’ लाहि आज

अनंतावधीने मिळे न्याय न्याय

तसा “सागरा” शिवविस्तारकर्त्या

अजिं वा उद्या न्यायचि न्याय न्याय !

-भाऊ भालेराव

प्रेषित

2009-04-06T09:41:00.000-07:00

यांची वाट

जात असते ‘मरणाच्या मैदानामधून’

अमरतेच्या आकाशगंगेकडे

असतो निर्धार यांचा

‘भवानीच्या’ धारेइतका आरपार ‘छत्रपतीच्या’

यांचे प्रत्येक पाऊल ठाम पडत असते

गीतार्थ आकळलेल्या पार्थाच्या पौरुषाने

कर्तव्याच्या कुरुक्षेत्रावर

यांच्या एका डोळ्यात आईन्स्टीन

आणि दुसऱ्यात तुकाराम असतो !

म्हणूनच कृष्ण काय किंवा सुदामा काय

साम्य अनुभवतात

किंबहुना संपुर्ण आयुष्यच यांचे

एक वेदोक्त व्रत असते

साधनेच्या शुचिर्भूत पथावरून

अनंताकडे संथ सरकणाऱ्या

‘तापहीन मार्तडा सारखे’

- उ.रा.गिरी

कल्पवृक्ष

2009-04-06T09:43:00.000-07:00

थबकते सूर्यतेजही त्रिवेणीत सुस्नात होण्यासाठी

त्या गावची माती असते भाग्यवती जिथे-

मिळतात तीन जिल्ह्यांच्या सीमारेषा

काळीच्या कुशीत वावरतो एक श्याम

सोबतीने मातीत मळणारी राधा जोपासते असे व्रत

सिंधुसरितेने धावावे खळाळत तसे होते खेळत

एक निरागस बाल्य कर्तृत्वाच्या कळसासाठी !

भेटावे लागते उगवत्याला कृष्णवर्णी मेघांना

पराक्रमाला अटळ असते संकटाची झटापट

ज्ञानसाधनेसाठी कराव्या लागतात डोळ्यांच्या वाती

मगच ते उजळू शकते शाळेतील तट्यांच्या भिंती.

बसावेत महावृक्षाच्या सावलीत वाटसरू-

आस्वाद घेत पाथेयाचा. पोचावा तळामुळापर्यंत,

बोधीवृक्षाचा गारवा...खुली व्हावीत, अवघ्यांसाठी -

खळाळणारी कारंजी, घटनापुरूषाने करावे सहजस्फूर्त कौतुक.

वर्‍हाडाचे मार्दव फुलवणारा कल्पवृक्ष !...हे दृश्य

ऒठंगून उभे आहेत साक्षीला वर्तमान भूत भविष्य !

-केशव मेश्राम

विदर्भाची माती

2009-04-06T09:46:00.000-07:00

धूळाक्षरे पाटीवरी

जेव्हा धुळींतुनी आली

तेव्हा विद्येची महती

मातीलाही समजली !

मातींतुनी येती शब्द

शारदेच्या कृपाबलें

बोलू लागली मातीही

गूज कुणा उमगले ?

विदर्भाच्या मातीमाजीं

अवतरे योगी-ज्ञानी

ज्ञानवल्लीची लावणी

केली‘पंजाबरावांनी’ !

इथें उन्नतिच्या शाळा-

ठायीं ठायीं विद्यालये

उभविली योगियाने

तैशी महाविद्यालये.

इथें अमरपुरीला

‘ज्ञानामृताचिया वेली’

पुर्णामाईच्या पाण्याची

पुर्णा ज्ञानगंगा केली !

-सोपानदेव चोधरी

अभयदान

2009-04-06T09:48:00.000-07:00

- जगविण्यात आली येथे-माणसे-हजारो कैदी

सत्तांच्या शूळांनी, धर्माच्या हातोड्याने

चेचून काढलेल्या मेंदुंची

पशुवत त्यांची वस्ती.

- समर्थपणे जर कोणी ताठ उभा झाला

गुरूदक्षिणा म्हणूनी आज्ञा

आंगठे छाटुनी नेले

येथच्या एकलव्यांचे.

कर्ण कुणी एखादा पालटून रूप अपुले

उपासनेत दिसला गुंग पण रक्त बोलके त्यांचे

हेरून काढिती धुर्त

हा शाप असा कायमचा.

-तुक्या पुरुनी उरला

हा प्रहार पहिला झाला

मग-चोखा, सेना, गोरा, सावता, निळोबा आला

मग-युगप्रवर्तक ज्योति

यासच म्हणती क्रांति.

-वाहु लागता वारे

वऱ्हाडही जागा झाला शेतक-यांचा ‘भाऊ’ - अभय देउनी गेला

‘शूद्रांना शिक्षण बंदी?

आंगठे छाटतो कोण?

कर्णांना शापिल कोण?

माय कुणाची व्याली?’

-गो.रा.वैराळे

किरणा

2009-04-06T09:52:00.000-07:00

अंधार चहुकडे गिचमिटला

काळोख कोंदला बुजबुजला ॥

‘फुले’ चमकले तेजबळानें

‘विष्णूशास्त्री’ नव तेजानें

‘भाउराव’ ते दृष्टि बलानें

‘कर्व्यांनि’ उजेडा वाव दिला !

‘पंजाबाची’परी अघाडी-

ठरली, तोडी गुलामबेडी

पुर्ण करि तया हा खेळगडी

त्यांतून किरण नव पाजळला !

आली दयिता मदत कराया

खपे-जिवलगा, अवीट राया

अलंकारले वृक्ष नि छाया

तेजोमय मंडप डवडवला !

तुवां लाविली बीजें नव नव

स्वांतत्र्याचे टिकविल वैभव

आधाराचे तुझे सदा रव

खळोत किरण हे खळाखळां !

तुवां पाहिले अतुल्य केवल -

वेदांताचे तेज, मनोबल

छत्रपतींची छाया दाविल

विमुक्ति दे विद्या सकलां !

-गिरीश

काव्यदर्शन

2008-12-08T22:56:00.000-08:00

Publish at Scribd or explore others:

Golden Thoughts : Bhaoosaheb

2008-06-13T20:24:00.001-07:00

Publish at Scribd or explore others: Other Creative Writing dr.panjabrao deshmuk

भाऊसाहेबांचे विचारधन :

2008-06-14T08:02:00.000-07:00

Publish at Scribd or explore others:

भारतीय राज्यघटना-निर्मितीत भाऊसाहेबांचे योगदान

2008-12-17T09:26:00.000-08:00

Publish at Scribd or explore others:

१० एप्रिल १९६५ : दिल्ली : विलिंग्डन हॉस्पिटल : रात्री ११.३० : ज्ञानदीपाची ज्योत मालवली :

2008-12-09T05:58:00.000-08:00

दुसरे राष्ट्रीय कृषी प्रदर्शन : क्षणचित्रे :

2008-12-09T06:20:00.000-08:00

१९५७ : लोकसभा निवडणुक : भाऊ साहेब : सहकार मंत्री :

2008-12-09T07:09:00.000-08:00

श्री शिवाजी लोकविद्यापीठ : प्रमुख उद्दीष्टे :

2008-12-09T07:47:00.000-08:00

३० डिसे.१९५० : श्री शिवाजी लोकविद्यापीठाचे उदघाटन : राष्ट्रपती डॉ.राजेंद्र प्रसाद :

2008-12-09T07:54:00.001-08:00

१९४९ : श्री शिवाजी शिक्षण संस्थेचा विस्तार :

2008-12-09T08:15:00.000-08:00